Monday, July 27, 2020

माझी पहिली डॉलर कमाई

मागच्या महिन्यात अमेरिकेतील शार्लट मराठी मंडळासाठी मी ऑनलाईन व्याख्यान दिले होते. आज त्यांनी त्या व्याख्यानाचे स्वेच्छा मानधन पाठवले. हे माझ्या आयुष्यातलं पहिल्यांदा डॉलर मध्ये मिळालेलं बक्षीस आहे. लहानपणी अमेरिकेची नोट जरी कुणाकडे असली तरी ती बघायची प्रचंड उत्सुकता असायची. मी शाळेत असताना आमच्या एका नातेवाईकांकडून मिळालेली ती नोट मी कुतूहल म्हणून पाकिटाच्या आत जपून ठेवली होती. ती आजही तशीच आहे. फक्त वक्तृत्वाच्या जोरावर कधी डॉलर मिळतील अशी अपेक्षा केली नव्हती. भविष्यात अजून डॉलर कमवेल पण आज मिळालेल्या या पहिल्या डॉलर्सचा आनंद आयुष्यभर स्मरणात राहील. तसेच या डॉलरपेक्षा पांगरी सारख्या खेडेगावात बसून हे डॉलर देणारी माणसे कमवू शकलो याचा अभिमान वाटतोय.

आर्थिक विवंचना कुणाला नसते. या लॉकडाऊनमध्ये मलाही ती भासली. आमचे संस्थाध्यक्ष सोनवणे सर आणि काही मित्रांच्या मदतीमुळे अशा लॉकडाऊनच्या काळातही "व्हय ! मलाबी लेखक व्हायचंय" हे पुस्तक छापू शकलो अन्यथा ही खर्चिक गोष्ट अशक्य होती. आपले काम प्रामाणिक आणि लोकहिताचे असेल तर नियती मदत आपोआप पोहोचवते म्हणतात ते खरे आहे. डॉलर स्वरूपात मिळालेली मानधनाची रक्कम आता मला पुस्तकाची दुसरी आवृत्ती छापायला उपयोगी पडेल. भविष्यात जेव्हा माझ्या पुस्तकाच्या सर्व प्रति विकतील तेव्हा त्यातून मिळालेली नफ्याची संपुर्ण रक्कम विविध उपक्रमांतर्गत पुन्हा समाजालाच द्यायची आहे ही मी स्वतःच स्वतःशी केलेली कमिटमेंट आहे जी आजवर पाळत आलोय आणि पुढेही पाळली राहील.

वक्ता तथा लेखक : विशाल गरड
दिनांक : २६ जुलै २०२०

Sunday, July 26, 2020

गोष्ट एका लॉकडाऊनची

शहरातील एका झोपडीवजा घरात राहणारा एक माणूस, घरात खाणारी सात तोंडं त्याच्या स्वतःसह बायको, म्हातारे आई वडील आणि दोन मुली व एक मुलगा. घरात कामावणारा हा एकटाच माणूस. रोज सकाळी एखाद्या भाकरीत मोकळी भाजी बांधून रोजगाराच्या शोधात चौकात उभा राहायचे. मिळेल त्या कामावर रोजंदारी करून दिवसाकाठी ३०० रुपये कमवायचे. मागच्या लॉकडाऊनमध्ये घरात होते ते सगळे संपले. आई वडिलांच्या औषधांच्या खर्चासह रोज किमान ५०० रुपये लागतात त्याला घर चालवायला पण सध्या वजाबाकीत सुरू आहे त्याचा संसार. कसे बसे दिवस काढून तो सोमवारपासून पुन्हा कुठेतरी काम करून तोंडाची आणि पोटाची भेट घालू इच्छित होता. दहा दिवसांच्या लॉक डाऊन आजच संपला होता म्हणून सकाळी लवकर उठून तो डब्बा घेऊन बाहेर पडला. तेवढ्यात शेजारच्या बंगल्यातील एका पोराने सोशल मिडियावर स्थानिक पत्रकारांनी टाकलेला प्रशासनाचा आजचा निर्णय वाचला आणि लगेच एका मित्राला कॉल करून बोलू लागला "काय यार, अजून पाच दिवस लॉकडाऊन वाढवला राव" सगळ्या वेबसिरिझ बघून झाल्या, साऊथचे आणि हॉलिवूडचे तीन चार डझन पिक्चर बघून झाले, रोज नवनवीन पदार्थ ट्राय करून पण आता कंटाळा आलाय बाबा, आता नवीन काय बघावे याचे टेन्शन आलंय राव. लंय बोरिंग जाणार यार अजून पाच दिवस" कामाच्या आशेने हातात डबा घेऊन चाललेला तो माणूस त्या पोराचे बोलणे ऐकून तसाच माघारी घरी जातो. लेकरं विचारत होती पप्पा माघारी का आलाव ? मोकळ्या सिलेंडरवर रचलेल्या सरपणातली दोन लाकडं चुलीत घालत बायकोने शेवटचे तांदूळ शिजायला टाकले. म्हातारे वडील पाकिटातली शेवटची गोळी थर थरत्या हाताने बाहेर काढत होते. हातातला डबा खाली ठेवून डेऱ्यातले घोटभर पाणी पिऊन तो उत्तरला "अजून पाच दिवस लॉकडाऊन वाढलाय" हे ऐकून पुढचे पाच दहा मिनिटे कुणीच कुणाला बोलले नाही. बायको डब्याकडे, लेकरं चुलीकडे आणि वडील गोळ्याच्या पाकिटाकडे एकटक बघत राहिले. त्या भयाण शांततेत शेजारच्या घरातील टीव्हीचा आवाज येत होता. "लॉकडाऊन मध्ये सेलिब्रिटी त्यांचा वेळ घरी कसा घालवत आहेत ते बघा." खरंतर मला एक सुंदर शॉर्ट फिल्म तयार करता आली असती या गोष्टीवर पण मी काय दाखवतो यापेक्षा हा लेख वाचताना तुमच्या डोळ्यासमोर जे उभा राहते ते मला जास्त महत्वाचे वाटते म्हणून हे लिखाण तुमच्यासोबत शेअर केले.

लेखक : विशाल गरड
दिनांक : २६ जुलै २०२०

Friday, July 24, 2020

पुस्तक प्रकाशनाची संकल्पना

आजपर्यंत माझ्या प्रत्येक पुस्तक प्रकाशन सोहळ्यातून काहीतरी संदेश देण्याचा प्रयत्न करत आलोय. सर्वसामान्यांना प्रकाशनाचा मान देत आलोय, माझ्या मेंदूत शिजलेल्या संकल्पनांना मूर्त स्वरूप देत आलोय; त्याला हा प्रकाशन सोहळा तरी कसा अपवाद ठरेल. "व्हय ! मलाबी लेखक व्हायचंय" या नवीन पुस्तकाचा प्रकाशन सोहळा संपन्न होतोय खूपच भन्नाट, प्रेरणादायी आणि तितकाच आल्हाददायी सुद्धा. लॉकडाऊनमुळे इच्छा असतानाही तुम्हाला आमंत्रित करू शकत नाही. हो पण २५ जुलैला सकाळी झालेला हा प्रकाशनाचा सोहळा मी दृकश्राव्य माध्यमात कैद करून त्याचदिवशी संध्याकाळी तुम्हाला पाहण्यासाठी उपलब्ध करेल. माझ्या यू ट्यूब चॅनलवर किंवा फेसबुक पेजवर तुम्ही या प्रकाशनाची चित्रफीत अवश्य पाहा. 

#व्हय_मलाबी_लेखक_व्हायचंय
लेखक : प्रा.विशाल गरड
दिनांक : २४ जुलै २०२०

Wednesday, July 22, 2020

पाण्याचं सोनं करणारी 'सोनाली'

फोटोतल्या मागच्या ब्याकग्राऊंडवर जाऊ नका माझ्या सोबत आहे आंतरराष्ट्रीय पातळीवर भारताचे नाव कोरणारी महाराष्ट्राची सुकन्या आणि माझी मैत्रीण सोनाली पाटील. ही एक जागतिक दर्जाची 'जलतज्ञ' आहे. तिने जल संवादक म्हणून जलसाक्षरता मोहीम सुरू केली. प्रवास शाश्वत विकासासाठी या प्रकल्पांतर्गत गेल्या दहा वर्षांपासून ती महाराष्ट्र शासनाच्या जलसंपदा खात्यात एक्झिक्युटिव्ह इंजिनिअर म्हणून कार्यरत आहे. डेन्मार्क येथे सस्टेनेबल डेव्हलपमेंट गोल टॅलेंट म्हणुन जगभरातून तिची निवड करण्यात आली. तिला युनायटेड नेशनचे पाणी आणि दुष्काळ निवारणासाठी प्रशस्तीपत्रक मिळाले असून आजवर तिने इस्राएल मध्ये पाणी व्यवस्थापनाचे प्रशिक्षण घेतलंय तर सिम्बायोसिस इंटरनॅशनल युनिव्हर्सिटी मध्ये धरण आणि पाणी पुनर्वापर प्रकल्पावर काम केले आहे. युरोप, नेपाळ, सिंगापूर येथे 'पाणी' या विषयावर  तिचे अनेक शोधनिबंध प्रसिद्ध आहेत. ती सध्या पाणी आणि जागतिक हवामान बदल यावर पी.एच.डी करत आहे.

सध्या लॉकडाऊनच्या काळात ती त्यांच्या टेंभुर्णी नजिकच्या शेतात राहतेय हे समजताच अरविंद आणि हनुमंतसह फोर्डमध्ये थेट तिचे शेत गाठले. जाण्याआधी अपॉइंटमेंट मागितली कारण आमची याआधीची भेट होऊन जवळ जवळ पाच वर्षे उलटली होती पण कर्तृत्वाचे उंच शिखर गाठूनही ती मात्र तशीच होती. म्हणाली "अरे ये रे केव्हाही अल्वेस वेलकम" देश विदेशात फिरलेल्या, अनेक पुरस्कार मिळवलेल्या, अशा प्रचंड हुशार मैत्रिणीला आपण केव्हाही भेटू शकतो हा मैत्रीला लाभलेला आपुलकीचा पुरस्कारच असतो. आयुर्वेदावरही तिचा अभ्यास तगडा आहे. तिच्या सोबत आपण जेवढा वेळ घालवू तेवढा वेळ आपणही शाश्वत विचार करायला लागतो हे माझ्या अनुभवातून सांगतो. बाकी आम्ही घरी गेल्यावर सोनूच्या माँ ने केलेल्या आदरातिथ्याने भारावून गेलो.

बऱ्याच वर्षांनी आज तिची भेट झाली. आम्ही बोलताना वारुळातून मुंग्यांची झुंड निघावी तशा नवनवीन कल्पना सोनूच्या मेंदूतून निघत होत्या. अशा व्यक्तिमत्वासोबतच तास दोन तासांची भेट म्हणजे संबंधित विषयातल्या पाच पन्नास पुस्तकांची उजळणी असते. सोनालीचे वडील भारत पाटील हे निवृत्त डि.वाय.एस.पी असून रिटायरमेंट नंतर त्यांनी गावाकडे सेंद्रिय शेतीवर मोठे काम उभारले आहे. सोनाली सुद्धा वडिलांकडून शेतीचे धडे घेता घेता पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या मिशन सस्टेनेबल इंडिया या प्रोजेक्टवर काम करत आहे. ती करोडोची मालकीण आहे पण करोडो रुपये देऊनही मिळवता येणार नाही एवढा डाऊन टू अर्थ तिचा स्वभाव आहे. तिचे विचार गावकुसात जन्म घेऊन चंद्रावर जाणाऱ्या मुलीचे प्रतिनिधित्व करतात. भारतातल्या एक टक्के पोरींनी जरी सोनालीला फॉलो केले तरी प्रचंड मोठे कार्य घडू शकते. 

वक्ता तथा लेखक : विशाल गरड
दिनांक : २२ जुलै २०२०

पुस्तकाला आहे यांची प्रस्तावना

प्रस्तावना म्हणजे जणू पुस्तकाचा आरसा, व्यक्तिमत्व विकासावर आधारित पुस्तक लिहिलंय म्हणल्यावर त्याला प्रस्तावना सुद्धा तितक्याच ताकदीच्या व्यक्तिमत्वाची हवी. पुस्तक लिहितानाच एक नाव डोळ्यासमोर होते ते म्हणजे सचिन अतकरे. आजवर सोशल मिडियावर या माझ्या दोस्ताचे थेट काळजातून पाझरलेले लिखाण मी वाचत आलोय. पाणी फौंडेशन, कोल्हापूरचा पूर आणि आता कोरोना कालखंडात त्याने त्याच्या लेखणीतून समाजाला सकारात्मकतेचे सलाईन लावण्याचे काम केले. 

मी हट्ट धरल्यावर तो मला नाही म्हणूच शकत नव्हता याची खात्री होती मला. वुई विल हेल्प च्या माध्यमातून गरीब कुटुंबांना मदत करण्याच्या आणि त्याच्या ऑफिसच्या व्यस्त कामातून वेळ काढून सचिनने पुस्तकाचा अर्क काढलेली सुंदर प्रस्तावना लिहिली आहे. सच्या, याबद्दल तुझे आभार वगैरे काही नाही बरं कारण अजून सोबत राहून खूप काम करायचंय आपल्याला. हम्म बाकी पुस्तकात छापलेल्या तुझ्या शब्दांना मात्र मनापासून धन्यवाद. तुझ्या प्रस्तावनेने 'व्हय ! मलाबी लेखक व्हायचंय' या पुस्तकाचे वजन वाढले. या आमच्या सचिनची पुस्तकाच्या पीचवरची अकरापानी खेळी अवश्य वाचा.

#व्हय_मलाबी_लेखक _व्हायचंय
लेखक : प्रा.विशाल गरड
दिनांक : २२ जुलै २०२०


Monday, July 20, 2020

माझं नवीन पुस्तक

खरं तर हे पुस्तक लिहिणे म्हणजे एक दिव्यच होते. लिहायला बसल्यावर पहिले दहा बारा दिवस तर नेमकी सुरवात कशी करावी आणि शेवट कसा करावा हाच विचार करण्यात गेले. मग स्वतःच्या अनुभवात जरा डोकावून पाहिले तेव्हा खरी मेख इथेच सापडली, पेन उचलला आणि लिहीत गेलो. हजारो लाखो जनांचे हे स्वप्न साकार होईल असं काहीतरी शाश्वत, अभ्यासपूर्ण तरीही तितकंच सहज,सोपे आणि थोडक्यात लिहायचे; असे गेली खूप दिवसांपासून माझ्या डोक्यात होते. अखेर लॉकडाऊनचा सदुपयोग करून मिळालेला वेळ पुस्तक लेखनात सार्थकी लावला आणि माझेही ते स्वप्न पूर्ण झाले.

हे पुस्तक वाचण्याची तुमची इच्छा आणि पुस्तकाचे प्रकाशन यात जास्त अंतर न ठेवता या जुलै महिना अखेरपर्यंत ते तुमच्यापर्यंत 'सुरक्षित' पोहोचवण्याचा प्रामाणिक प्रयत्न करेल. आजवर जो प्रतिसाद तुम्ही माझ्या ह्रदयांकित, रिंदगुड आणि मुलूखगिरी या पुस्तकांना दिला त्यापेक्षा जास्त प्रतिसाद "व्हय ! मलाबी लेखक व्हायचंय" या पुस्तकाला द्याल याची खात्री आहे. अतिशयोक्ती नाही पण तितकं दर्जेदार झालंय म्हणून म्हणतोय. बाकी पुस्तकाला प्रस्तावना कुणाची ? त्याचे मुखपृष्ठ, मलपृष्ठ कसे ? त्याची किंमत किती ? प्रकाशन केव्हा ? कुठे ? या व अशा अनेक प्रश्नांची उत्तरेही लवकरच देईन तूर्तास माझ्या कुंचल्यातून साकारलेली ही पुस्तकाच्या शिर्षकाची कॅलिग्राफी; डोस्क्यात फिट्ट करून ठेवा !

लेखक : प्रा.विशाल गरड

Wednesday, July 15, 2020

वडाची कत्तल

४०० वर्ष जुने झाड जर रस्ता करण्यासाठी आडवे येत असेल तर आपली झक दुसरीकडून मारावी ना. झाड तोडणे हाच एक पर्याय असतो का ? नका राव एवढे निष्ठुर होऊ, लॉकडाऊनमुळे आम्हा पर्यावरण प्रेमींना आंदोलन उभा करता येणार नसल्याचा असा फायदा घेऊ नका. मला मिळालेल्या माहितीनुसार वन्य जीव कायद्याने सदर झाडाला राष्ट्रीय संपती जाहीर केली आहे तरीही एका महामार्गासाठी आता या झाडाचा खून होणार आहे किंवा केलाही असेल कदाचित.

प्रशासनाला त्यांची रस्ते बांधणी कला एवढीच दाखवायची असेल तर उड्डाणपूल बांधा त्या झाडावरून, जगात नाव होईल तुमचे. असेही सर्वसामान्य जनतेकडून कर स्वरूपात आलेल्या पैशातूनच होतात ही विकासकामे. मग टेंडर काढल्यापासून ते रोड होईपर्यंत कुणाला किती पैसे मिळतात हे सगळ्या जगाला ठाऊक आहे. हे रस्ते बनवण्यात सर्व्हिस कमी अर्थकारणच जास्त असते. तेव्हा काय पोटभर खायचे ते खावा बाबांनो, पण त्या झाडाला तेवढं जीवदान द्या. काय आहे ना; त्याला बिचाऱ्याला ४०० वर्षापूर्वी माहीत नव्हते ओ की पुढे चालून आपण रस्ता करायला अडचण करणार म्हणून नाहीतर ते उगवलंच नसतं की.

आम्ही म्हणत नाहीत एकही झाड तोडू नका. शेवटी विकासकामे करताना ते शक्यही नाही पण निदान महाकाय वृक्ष तरी वाचवत चला. हल्ली रस्ते सुद्धा खरच लोकांच्या सोयीसाठी की नेते व अधिकाऱ्यांनी त्या रोडच्या कडेला घेतलेल्या जमिनीचे भाव वाढवण्यासाठी होतात ? याचीच शंका वाटते. अशा परिस्थितीत महाराष्ट्राच्या माननीय पर्यावरण मंत्र्यांनी 'जनता गॅरेज' चित्रपटातील तामिळ हिरो एन.टी.आर सारखी एन्ट्री मारून हे झाड वाचवायला हवे असे मला वाटते. खुर्ची चार दिवसाची पाहुनी असते पण जर तेवढ्यात सुद्धा अशी काही धाडसी कामे केली की लोक तुम्हाला खुर्ची गेल्यावरही लक्ष्यात ठेवतात. 

गेल्या ४०० वर्षात त्या गावातल्या दहा बारा पिढ्या या झाडाखाली खेळल्या असतील. करोडो आठवणींचे हे जिवंत दैवत असेल. करोडो रुपयांचा ऑक्सिजन फुकटात दिला असेल तसेच करोडो पक्ष्यांनी जन्म घेतला असेल याचा फांद्यांवर पण अरे माणसा ! तुला तुझ्या गाड्या प्रदूषण करीत करीत न्यायच्यात ना मोठ्या रस्त्यावरून मग त्यापुढे हे झाड किस खेत की मुली. "हे वटवृक्षा आम्हाला माफ कर, सध्यातरी तुझ्यासाठी हे चार शब्द लिहिण्याशिवाय दुसरं काहीच काही करू शकत नाहीत आम्ही, पण या शब्दांना जर भाले फुटले तर मात्र तू नक्कीच वाचशील याची खात्री आहे. वाचलास तर एक दिवस नक्की येईल तुझ्या सावलीतला धन्यवाद स्विकारायला नाहीतर इथूनच जड अंत:करणाने तुला भावपुर्ण श्रद्धांजली.

झाडाचा पत्ता.
मु.पो.भोसे, ता. मिरज, जि.सांगली.

वक्ता तथा लेखक : विशाल गरड
दिनांक : १५ जुलै २०२०

गोष्ट एका शस्त्रक्रियेची.

दिनांक १२ सप्टेंबरला मला आणि बार्शीचे प्रसिद्ध सर्जन डॉ.राहुल मांजरे यांना बार्शीत पुरस्कार होता त्यासाठी म्हणून मी पांगरीहून आधी डॉक्टरच्या...