भातुकलीच्या खेळामधली माझी राजकुमारी

मोठ्यांचं अनुकरण करणं हेच लहान लेकरांचं खेळणं असतं. सध्या माझ्या साऊचे भातुकलीचे खेळ सुरू आहेत. आज नेहमीप्रमाणे मी कॉलेजवरून घरी आल्यावर विराने अद्रक इलायची वाला स्पेशल चहा करून दिला. मी बेडवर बसून चहाचा फुर्रर्रका मारत मारत कुतूहलाने साऊचा खेळ पाहत होतो. विराने मला चहा आणून दिलेला पाहून साऊची इरस वाढली आणि मग तिनेही तिच्या छोट्याशा कपात थोडे पाणी ओतून माझ्यासमोर कप धरला आणि मला म्हणाली "बाबा, आता तुम्ही माझा पण चहा प्या, मी गलम गलम केलाय आत्ताच" यावर जर मी तिला नाही किंवा नंतर वगैरे म्हणालो असतो तर तोच कप केव्हा तोंडावर धडकला असता याचा नेम नव्हता म्हणूनच प्रसंगावधान ओळखून मी हातातला कप बाजूला ठेवून साऊच्या हातातला कप घेऊन ते इवलेसे पाणी पिऊन टाकले.

मी झटकन पाणी पिऊन टाकल्याचे पाहून साऊ तातडीने बोलली "ओ बाबा, चहा फुंकून फुंकून प्या की, पोलेल ना" तिचे ते काळजीचे स्वर ऐकून मी तिला कुशीत घेऊन तिचे कोडंकौतुक करू लागलो; इतक्यात बाप लेकीच्या प्रेमात हस्तक्षेप करत विरा बेडरूममध्ये आली. तिला पाहताच साऊने दुसरे फर्मान सोडले "आई, मला तुझ्यासालखी साडी नेस ना" हा साऊचा हट्ट विरानेही तितक्याच तत्परतेने तिची ओढणी तिला साडीसारखी गुंडाळून पूर्ण केला. लेकरू काय गोड दिसायलंय म्हणून मी फोटो काढण्यासाठी मोबाईल तिच्यासमोर धरून क्लीक करणार इतक्यात ती विरा कडे पाहून खुदकन हसली आणि हा हसण्यात लाजणं मिक्स झालेला सुंदर फोटो कैद झाला.

फोटो मागचा एवढा इतिहास लिहिण्याचे काही खास कारण नव्हते पण लेखक असल्याचा एवढा इंसेंटिव्ह तरी घ्यावा लागेल की म्हणून फोटोवर नुसतं "माझं पिल्लू" वगैरे लिहून पोस्ट करण्यापेक्षा यानिमित्ताने फोटोसोबत जर सगळ्या बापांनी त्यांच्या त्यांच्या लेकरांचा अनुभवलेला भातुकलीचा खेळ शब्दातून मांडून त्यांच्या आठवणींना उजाळा देता आला तर लिहिण्याचे सार्थक होईल म्हणून हा लेख प्रपंच. बाकी ते आनंद, सुख, समाधान, स्वर्ग जे काही असेल ते सगळं आपलं लेकरू जेव्हा ताजं ताजं बोलायला शिकतं तेव्हा त्याच्याशी खेळण्यातंच आहे. प्रत्येक आईबाप ही खास गोष्ट अनुभवतातंच. तुम्ही कितीही बिझी असा पण कामाचा ताण तणाव थकवा दूर करणाऱ्या या असल्या जालीम रामबाण औषधाची मात्रा घ्यायलाच हवी. 

विशाल गरड

२२ ऑगस्ट २०२२, पांगरी

लग्नाचा चौथा वाढदिवस

आज आमच्या संसाराला चार वर्षे पूर्ण झाली. लग्नाच्या प्रत्येक वाढदिवसाला मी काहितरी लिहीत आलोय. त्या त्या काळात आलेले समकालीन अनुभव लिखाणात उतरवत आलोय. पहिल्या वर्षी बाल्यावस्थेत असणारा माझा आणि विराचा संसार आता साऊ जन्माला आल्यापासून तारुण्याकडे वाटचाल करत आहे. दोन वर्षांपूर्वी आमच्या संसाररूपी झाडाला लागलेल्या कादंबरी नावाच्या फळाने आम्हाला तृप्त केलंय. तिच्यासोबतचा व्यतीत होणारा प्रत्येक क्षण म्हणजे जणू भविष्यात आठवण काढून आनंद मिळवण्याची मोठी एफ.डी आहे.

साऊ जन्माला यायच्या आधी मी नवरा बायकोच्या प्रेमाबद्दल लिहायचो पण आता संसाराला चार वर्षे पूर्ण झाल्याने त्याचे नवनवीन पदर उलगडायला सुरुवात झाली आहे. लग्नानंतरचे पहिले वर्ष एकमेकांना समजून घेण्यात जातं, दुसरं वर्ष एकमेकांच्या आवडी निवडी, सवयी बऱ्यापैकी जाणून घेण्यात जातं, तिसऱ्या वर्षी न आवडणाऱ्या सवयींना बदलण्याचा प्रयत्न केला जातो आणि चौथ्या वर्षी मग जे आहे, जसे आहे तसेच स्वीकारण्याची प्रक्रिया सुरू होते. मुळात दोन जीव हे भिन्न शरीराचे, मनाचे, विचारांचे परंतु संसार नावाच्या प्रक्रियेत ते घट्ट बांधले जातात. या प्रक्रियेत तयार होणारे प्रेम, राग, मत्सर, जिव्हाळा, संशय, लोभ, आदर, भीती, अपेक्षा, इभ्रत या सगळ्याच गोष्टीनी संसार उभा राहतो. या गोष्टी जशा संसार जोडायला कारणीभूत ठरतात तशाच त्या तोडायलाही कारणीभूत ठरतात. यातल्या प्रत्येक गोष्टीचे एक प्रमाण असावे लागते जर ते विसंगत झाले तर मग सांसारतले सार निघून जायला वेळ लागत नाही.

मुळात संसारातल्या नवरा बायको या व्यक्ती एक दोन वर्षात समजून घेण्याचा विषय नसून त्या आयुष्यभर शिकत राहण्याचा विषय असतो. ते दोघे एकमेकांसोबत कसे वागतात यासोबतच ती सून म्हणून आपल्या आई वडिलांशी कशी वागते आणि आपण जावई म्हणून तिच्या आई वडिलांशी कसे वागतो यावर संसाराची वीण अवलंबून असते. छोटे मोठे वाद झाले तरी दोघांनी सामोपचाराने घेतले की संसाराची वीण अधिक घट्ट विणली जाते. कधी कधी ती उसवतेही पण अशावेळी आपण प्रेमाच्या सुईत शांततेचा धागा ओवून ते शिवत राहायचं. जर असे न करता जर उगाच ताणत राहिलात तर फाटण्याची भीती वाढते. एकूणच काय तर संसार हे मुरायला घातलेले लोणचे असते ते जेवढे मुरेल तेवढेच रुचकर होईल.

संसाराच्या चार वर्षांनंतर मला माझी विरा जणू संसाररुपी रणांगणातली वीरांगना भासते. ती जेव्हा साऊला शिकवत असते तेव्हा मला तिच्यात सावित्रीमाई दिसते, ती दान धर्म करताना तिच्यात अहिल्यामाई दिसते, साऊवर संस्कार करताना तिच्यात जिजामाई दिसते, मी बाहेरगावी गेलो तरी घरातल्या जबाबदाऱ्या सांभाळताना तिच्यात रमाई दिसते आणि कधी रौद्र रूप धारण केले की लेकराला पाठीवर घेऊन लढणारी झाशीची राणीही दिसते. आपल्या समाजाला प्रचंड उंचावर घेऊन गेलेल्या या महान स्त्रियांचे विचार जर घरातल्या हरएक स्त्रीने संसारात झिरपवले तर प्रत्येक संसार सुखाचा आणि लेकरांची भविष्य घडवणारा ठरेल यात शंका नाही. मी आज समाजात बहू आघाड्यांवर काम करू शकतो यामागे माझे एकत्रित कुटुंब आणि संसाराची आघाडी समर्थपणे सांभाळणारी विरा आहे. 

विशाल गरड

१९ ऑगस्ट २०२२, पांगरी

कष्टमेव जयते

ही आहे आमची शारदामाऊ चव्हाण, पत्र्याच्या घरातून आज टुमदार बंगल्यात प्रवेश करत आहे. आयुष्यभर मोलमजुरी करून शारदा माऊ आणि दिऊ बापूंनी संसाराचा गाडा हाकत हाकत पोरांना वाढवलं. मी लहान असल्यापासून शारदा माऊला आमच्या शेतात काम करताना पाहत आलोय. मोठा मुलगा अक्षय अवघ्या वर्षभराचा असताना सुद्धा त्याला झाडाखाली झोपवून ती कामावर यायची, मी अक्षयला खेळवत बसायचो. आज अक्षय इंजिनिअरिंगचा डिप्लोमा करून नोकरी करतोय. शारदा माऊचा दुसरा मुलगा ऋषिकेश उर्फ पिल्या जास्त शिकला नाही परंतु पडेल ते काम करून रोजगार मिळवण्याच्या वृत्तीने तो बेरोजगारही राहिला नाही. शारदा माऊची दोन्ही पोरं आई बापासारखीच होतकरू आणि मेहनती निघाली म्हणूनच तिच्या घरावरचे पत्रे निघून आज स्लॅब पडलाय. या चौघांनी त्यांच्या जीवनात प्रचंड मेहनत घेऊन पै पै साचवली आहे म्हणूनच आज कसलही गृहकर्ज वगैरे न उचलता फक्त कष्टाच्या जोरावर त्यांनी बंगला बांधलाय. 

त्याच चौकात उभा असलेला दुसरा बंगला आहे दत्ता भराडे आणि मोहन भराडे यांचा तिथेही सागर, किशोर आणि शंभू सारखी मेहनती पोरं हिंमतीने उभारली आणि छोट्याशा घराचे बंगल्यात रूपांतर केलं. आमच्या घरामागे शेळक्याच्या कोपऱ्यावर उभा असलेला बंगला सुध्दा दिपक शेळकेने मोठ्या कष्टाने उभारलाय. या सर्वांचाच मला अभिमान वाटतोय. स्वतःचं पक्कं घर उभारल्याचा जेवढा आनंद त्यांना झालाय तेवढाच आम्हालाही झालाय. ते घर जेवढं त्यांचं आहे तेवढंच ते आमचंही वाटतंय यातच काय ती आमच्यातली आपुलकी आली. परिस्थिती बदलते फक्त ते बदलण्याचे सामर्थ्य आपल्या अंगी असलं पाहिजे. तुम्ही काय करता यापेक्षा तुम्ही काय करून दाखवलं याचेच लोकांना जास्त अप्रूप असतं. शारदा माऊने बांधलेलं घर त्याचीच निशाणी आहे. खूप खूप शुभेच्छा.

विशाल गरड

१३ ऑगस्ट २०२२, पांगरी

रॉकेटरी

'नंबी नारायणनन आणि त्यांची पत्नी मीना यांना जेव्हा रिक्षातून बाहेर ढकलून दिले जाते तेव्हा राष्ट्रध्वजाखाली पडत्या पावसात रडणारी ती माऊली आणि हतबल होऊन लुंगी सावरत मदतीची याचना करणारे नंबी नारायणनन'  हा सिन पाहताना मनातला हुंदका आणि डोळ्यातले अश्रू रोखणे केवळ अशक्य होते. जेल मधून सुटून आल्यावर जेव्हा नंबी नारायणनन त्यांच्या घरात मीनाला शोधत असतात तेव्हा प्रत्येकाचा श्वास आपसूकच रोखला जातो आणि शेवटी नंबी सर राष्ट्रपतींच्या हस्ते पद्मभूषण पुरस्कार स्विकारताना टाळ्या बजावण्यासाठी हात आपोआपच उचलले जातात. ही ताकद आहे आर.माधवन यांनी लिहिलेल्या आणि दिग्दर्शनासह मुख्य भूमिका साकारलेल्या "रॉकेटरी - द नंबी इफेक्ट" या चित्रपटाची. भारताच्या युवा पिढीला अशा वास्तव चित्रपटांची नितांत गरज आहे. शिक्षण, कौशल्य, परिश्रम, यश, धोका, अवहेलना, सहनशीलता आणि अतिउच्च देशप्रेम याचे जिवंत दर्शन म्हणजे 'रॉकेटरी' आहे. आर.माधवन आणि नंबी नारायणनन यांना सलाम.

विशाल गरड

११ जुलै २०२२

लेकीच्या लेखणीची मुहूर्तमेढ

आमची कादंबरी (साऊ) या जगातले सर्वात शक्तिशाली शस्त्र चालवायला शिकल्याचा आनंदोत्सव साजरा करतोय. वर वर साधी वाटणारी ही गोष्ट वाटते तेवढी साधी मुळीच नाही. हाताचा पंजा ते वहीचे पान व्हाया घराच्या भिंती आणि गादीचे बेडशीट असा तिचा लिहिण्याचा प्रवास झालाय. जेवणाची नाटकं, मोबाईलचे फॅड, खेळण्याचे वेड यातून ही दोन वर्षाचं लेकरू असं रोज अर्धा तास वहिवर उभ्या आडव्या रेषा मारत बसवणं म्हणजे मोठं दिव्यच पण रोज सराव असावा म्हणून आम्हीही तिचा कधी पिच्छा सोडला नाही. आज जेव्हा ती अशी हातात पेन धरते तेव्हा तिच्याकडं कौतुकानं नुसतं एकटक पाहत बसावसं वाटतं. कायबी म्हणा बरं का ! पोरगी सध्या वाहिवर फक्त 'एक' अंक काढायला शिकलीये; पण तिचा तो कागदावर पेनने गिरवलेला 'एक' मला जणू पृथ्वीला लटकलेल्या काठी एवढा मोठा वाटायलाय. 

महात्मा ज्योतिबा आणि सावित्रीबाई फुल्यांनी पुण्यात ज्यावेळी पहिली मुलींची शाळा काढली तेव्हा त्या शाळेत आलेली पहिली मुलगी मुक्ताने जेव्हा वहिवर 'एक' लिहिले असावे तेव्हा त्यांनाही केवढा आनंद झाला असेल ना. आज माझ्या साऊने काढलेल्या एकच्या मुळाशी त्या एका स्त्रीचे आभाळाएवढे योगदान आहे म्हणूनच मला हा लेकीच्या कौतुकाचा आनंद उपभोगत असताना सावित्रीबाईंचे स्मरण करणे क्रमप्राप्त वाटलं. बाकी जगावर प्रभाव पाडायचा असेल तर या लेखणीच्या शस्त्र सरावात आपली लेकरं पारंगत व्हायलाच हवी. पुढे त्यांची समज जस जशी वाढेल तस तसा त्यांना पुस्तकाचा रतीब चालू करावा. एकदा का लेखणीचं आणि मेंदूचं नातं जुळलं की जगण्याच्या स्पर्धेत आपली लेकरं कधीच गाभूळी राहत नाहीत.

विशाल गरड

८ जुलै २०२२, पांगरी

काय झाडी, काय डोंगार, काय हाटील

बोलताना भाषेचा बाज किती महत्वाचा आसतोय हे शहाजीबापूंच्या ऑडिओ रेकॉर्डिंग वरून समजलं आसलंच. मुळात झाडी, डोंगर, हॉटेल हे शब्द काय कुणाला नवं न्हाईत पण ते ज्या टोन मध्ये बोलले गेले त्येज्यामुळं त्ये व्हायरल झाल्यात. लोकासनी काय वाटल म्हणून आईनं शिकीवलेल्या आपल्या गावाकडच्या मातृभाषेची आज्याबत लाज न बाळगता बोलणारी माणसं आपल्याला आवडत्यात. म्या सुदा आजपस्तोर हजारो व्याख्यानं दिली, सहा पुस्तकं लिव्हली पण बोलताना आन् लिव्हताना माझ्या गावरान मराठीचा बाज न्हाई सोडला. आरं लका त्ये आपुन न्हाय मग कुणी जपायचं ?

आमदार शहाजी बापूंची समदिच भाषणं आशी इरसाल रांगड्या भाषेतली आस्त्यात. आमच्या जिल्ह्यातलं आमदार आसल्यामुळं आम्हाला ते आदीपसुनच माहीत हाय पण त्या गुवाहाटीतल्या एका क्लिपमुळं आमचं सांगोल्याचं बापू महाराष्ट्रातल्या घरा घरात पोहोचलं की राव. बापूंनी आजून दोन टर्म जरी हाणल्या असत्या तरी अख्या महाराष्ट्रानं त्येंला वळकलं नसतं कारण आजबी कितीतरी मंत्री सुद्धा आपल्याला ठाऊक नसत्यात पण 'कला' ही गोष्टच आशी हाय की जी तुम्हाला लांबपस्तोर पोहचिवती. महाराष्ट्रात आजूनबी अशे लै आमदार, खासदार, मंत्री हायतं जे त्यांच्या बोलण्याच्या खास शैलीमुळं प्रसिद्ध हैत. पुढल्या खेपंला बापू आमदार आस्त्याल का नस्त्याल हे सांगोलाकरंच ठरवतील पण झाडी, डोंगार आन् हाटील मातर बापूंसोबत कायम राहतील हे नक्की.

बापू क्लिपमदी जे बोललं त्येजं ना समर्थन, ना निषेध पण ट्रेंड सोबत वाहता वाहता ते ज्या स्टाईलमधी बोललं त्येजं मातर कौतुक व्हावं म्हणून एव्हडा लेखप्रपंच केलाय. शेवटी कुणाचंबी बोलणं म्हंजी शब्दांची जुळवा जुळव आसती पण त्ये शब्द उच्चारण्याचा बाज ज्यजा त्येजा येगळा असतोय त्यो तेव्हढा जपता आला की बोलायचं आज्याबात भ्याव वाटत न्हाई. बाकी आपली भाषा आन् तिचा बाज पिढ्यान पिढ्या चालत आलाय त्येला तसंच वाहू द्या. मऱ्हाटी भाषेचा अभिमान तर समद्यांनीच बाळगावा पण त्येज्या सोबत आपापल्या भागातला भाषा बोलतानाचा बाज सुद्धा जपावा म्हंजी आयुष्य कसं एकदम ओक्केमध्ये जगता येतंय.

विशाल गरड

२७ जून २०२२

आक्रोश

आता पहिल्यासारखं फारसं लिहू वाटत नाय, आन् फक्त टि.आर.पी साठी लिहिणं माझ्या बुद्धीला पटत नाय तरीबी सध्याचं वातावरणंच झालंय इतकं गढूळ की निवळी फिरीवल्याशिवायबी दम निघत नाय म्हणून हा काव्यप्रपंच. नेते मंडळींच्या उधो उधोतून मिळालाच थोडा येळ तर हेबी नक्की वाचा दोस्तहो शेवटी बाप आणि मातीच जास्त महत्वाची ओ.