| थेंब ©

आजचं वातावरण जरा निवळल्यासारखे वाटल्याने नेहमीच्या डोंगरी वाटेने माझ्या हिरो होंडावर काॅलेजला गेलो होतो. पांगरीकडे येताना मात्र उक्कडगांवचा माळ उतरतानाच मला पावसाने गाठले. भाग दौड की जिंदगी मै आजारी पडना मना है, म्हणुनच जवळच्या एका पत्र्याच्या शेडमध्ये पटकन आसरा घेतला. आमच्या शेताजवळ असलेल्या रघु बप्पाच्या कोट्यात त्यांचे तात्या आणि नात नंदिनी पावसाच्या थेंबांचा आनंद घेत होते. पत्र्याच्या पन्हाळीतुन पडलेले थेंब हातावर घेत आणि हातावरच्या ईवल्याशा तळ्यात पडलेल्या थेंबामुळे तोंडावर उडणारे तुषार झेलत नंदिनी रानटी पावसाची माया अनुभवत होती. परंतु तात्यांच्या चेहऱ्यावर मात्र यंदा पाऊसपाणी चांगले झाल्याने एकीकडे पडणाऱ्या पावसाने सुखावलेले तर दुसरीकडे काढायला आलेल्या सोयाबीनची चिंता वाटणारे संमिश्र भाव दिसत होते.
तात्यांची आख्खी हयात शेती करण्यात गेली. प्रचंड काबाडकष्ट करून आजही या वयात ते त्यांच्या शेती धर्माचे पालन करत आहेत. रघु बप्पांची नातवंडे शेतातच राहत असल्याने निसर्गाच्या खुप जवळ आहेत. कोंबड्या, शेरडं, गाई, म्हशी, कुत्री हि त्यांच्या रोजच्या सहवासातली आहेत. गावरान संस्काराच्या कुशीत जोपासलेली हि लेकरं आणि या निसर्गाचा जिवनदाता पाऊस यांचा संयोग पाहुन मी सुखावलो.
लहान लेकारांच्या आयुष्यातला हा आनंद फक्त शेत शिवारातच घेता येतो. परंतु चार पैसे कमवण्यासाठी शहरात स्थायिक झालेल्या कुटुंबांना अशा आनंदापासुन मुकावं लागतं.
पावासाचा थेंब काळ्या मातीत पडण्याची आणि झिरपण्याची प्रक्रिया व नंतर त्यातुन निर्माण होणारा सुगंध डिओड्रंट पेक्षा भारी असतो. नजर जाईल तिथवर डोळ्याला दिसणारी हिरवळ गालीच्यापेक्षा मऊ असते, थेट ढगातुन पडणारे पावसाचे पाणी बिसलेरीहुन स्वच्छ असते, वडाच्या झाडाखालची सावली एसी पेक्षा आल्हाददायी असते, उसाचे पाचट व तुराट्यांनी बांधलेलं घर टु बीएचके पेक्षा हवेशीर असते, आणि म्हणुनच अशा वातावरणात जगणाऱ्या लेकरांचे निसर्गज्ञान सुद्धा ईतरांपेक्षा सरस असते.
आज मात्र ग्रामिण जिवणाची हि नाळ अनेक अपरिहार्य कारणांमुळे तुटत चालली आहे. परंतु नव्या पिढीला या संस्कृतीचा वारसा सांगणे हे आपलं कर्तव्य आहे. लेकरांनो खुप खुप शिका, मोठे व्हा फक्त जिच्या जिवावर हे सारं उभारलं त्या शेतीला आणि मातीला कधीच विसरू नका; तीने साथ दिलीय जन्मापासुन आणि देईल मरणानंतरही.

लेखक : प्रा.विशाल गरड
दिनांक : ०९ सप्टेंबर २०१७

| दैना (बार्शी कुर्डुवाडी रोड विशेष) ©

आवं ह्यो काय रोड हाय का पडल्यालं भित्ताड ? म्हागल्या काय वर्षातच आर्ध्याऊन जास्त महाराष्ट्र फिरलुय पण रस्त्याला लागलेली आसली साडेसती न्हाय बाबा बघीतली. कुठं बुठं खड्डं आसल्यालं लई रोड आजवर बघितल्यात पण थेट तेहत्तीस किलुमिटरचा नुस्ता खड्ड्यांचा रस्ता कुठं नाय बा बघीतला.
गुगल मामाच्या नियमानुसार ह्येवढं आंतर पार कराया आठ्ठावन्न मिनिटं लागत्यात पण आता मातुर कुठं नाय पडला तर दोन तास लागायल्यात. तुमच्या गाडीला कितीबी गिअर आसुद्या बार्शी कुर्डुवाडी रोडवर दुसरा गिअर म्हंजीच टाॅप आसतंय. गाड्यांच्या टायरांना जर जिव आसता तर त्यंनी म्हागंच सामुईक आत्महत्या केल्या आसत्या. इंजिनला जिव आस्ता तर त्यंनी काम बंद आंदुलन केलं आस्तं. एखाद्याची नवी कुरू गाडी जर खालुन घासली तर त्यजा वरबाडा गाडीबरूबर ह्रदयावर सुद्धा पडत आसतंय. ह्ये "ज्यंजं जळतं त्यालाच कळतं" यीस्टीच्या कंडक्टर आन् डायवर वाल्यांला तर तोंड दाबुन बुक्या हायत्या रांव. बिचारी ईवढुशा पगारीवर यमदेवाच्या रस्त्यावरून गाडी चालिवत्यात.
आमच्या बार्शीची समदी पोरं, वकिलं, प्राध्यापकं, समाजसेवकं, पुढारी, पत्रकारं, मास्तरं, डाक्टरं, इंजिनिअरं, कलाकारं आजुन राहिली साह्यली समदी रोड दुरूस्तीसाठी आता पिटुन उठल्याती. बांधकाम ईभागाला ह्यो रोड पौस संपला कि करावाच लागनाराय नायतर रोड पेक्षा डेंजर त्येंची आवस्था व्हईल ह्यात काय वाद नाय. ह्या रोडवर जाताना नेमकं गाडी थांबवावी कुठं आन् चालवावी कुठं ह्येच कळत नाय. ह्या रोडवर पडल्याल्या खड्ड्यांचं वर्णन कराया माझ्या डिक्शीनीरीत शब्दच नाय. आजपतुर शेकडो जनांचं हातपाय तुटल्यातं, शे पाचशे जणांचं मनकं गेल्यातं आन् निष्पाप जिव सुद्धा हितंच मेल्यातं. आरं ह्येंचा तळतळाट लागल लका, आडाणी माणसाला परवास करताना शिव्या देण्याशिवाय पर्याय नाय. त्येंला बिचाऱ्यांना तर हे रस्तं कोण करतंय ह्ये बी नसतंय माहित. गपगुमान रोडचं हाबाडं खात-खात "चलो या मरो" करत परवास करवा लगतंय.
ह्यो रस्ता या आधी कोणत्या कंत्राट्यानं केल्ता ह्ये जर जाहीर झालं तर शप्पथ सांगतुय त्येजं चलनं मुश्किल व्हईल. आन् तसं बी टक्केवारी काढण्याच्या नादात डांबरात आईल मिसळुन रोड तयार केल्यावर आशीच काशी व्हणार. डांबरीकरनात डांबराला आन् कांक्रिटीकरनात सिमेंटला कट मारून-मारून गावांसह आख्या राज्याच्या रस्त्यांना घोडा लागलांय (खराब झालेत या अर्थाने).
आवं, सार्वजनिक बांधकाम ईभाग तुमास्नी रोड कराया येणारा पैसा आमच्याच खिशातुन येतंय राव, आमच्या समद्या गाड्या ईकत घेतानाच त्येचा समदा टॅक्स आम्ही भरलाय आन् ईस्टीची तिकीटं कढताना, गाडीत पिट्रुल भरताना, नव्या गाड्या घेताना आजपतुर रोड टॅक्स भरत आलाव आमी; तवा तुमी आता आज्याबात हायगय न करता. व्हईल तेवढ्या लवकर ह्ये काम पुर्ण करा, नायतर आमाला आमचं काम तुमाला दाखवावं लागंल. बाकी तुमची मर्जी.

लेखक : प्रा.विशाल गरड
दिनांक : ०८ सप्टेंबर २०१७

| Dear Mark zuckerberg ©

These are words for Mark zuckerberg to show my affecton about him. Dear Mark you don't know me. I am one of your friend amoung your billons of friends all over the world. You don't belong to my cast, Religion, country, continent & colour; all the same you gave me huge stage to express my self in front of the world. Who I am? What I do ? What I told? How I live ? To share all this You gave me right place.
I searched & connected again my all childhood friends only because of you. I expreseed my all life as it is on facebook. I have only hundreds of friends before I joined facebook but now I have thousands of followers & its credit goes to you Mark. If you have not invented facebook, now a days I would be doing my writing, painting, oratory in the small corner of world. It may be expressed after many years. You are responsible to increase my social status in community & you charged zero Rupees for that.
Now you are satisfied with all your needs. You are multi billionaire & whatever you have earned, you have donated all for the well being of society. Now the billions of loving friends like me & your followers is your greatest asset. We never forget your contribution in our life.
Dear Mark, I am not too rich to give you something but I definitely give you some thankful words which you rightfully deserved. You hold such a great position in my heart that I had not given to the greatest administrators of this universe. We all appreciate the gift of facebook that you have given us.Though these words come from the bottom of my heart but the feelings of all your friends about you are the same. Hearty thanks for the work done for whole human being.

Author : Vishal Garad
Date : 07 Sept 2017

प्रिय मार्क झुकरबर्ग, ( मराठी अनुवाद )
ज्याच्यामुळे मी जगाला माहित झालो त्या माझ्या जिगरी मित्राबद्दल थोडेसे प्रेम व्यक्त करावेसे वाटले म्हणुन हा अट्टाहास. तु मला ओळखतही नाही, तुझ्या अब्जावधी मित्रांच्या यादितला मी एक दोस्त. तु ना माझ्या जातीचा, ना पंताचा, ना धर्माचा, ना देशाचा, ना खंडाचा, ना रंगाचा तरी सुद्धा तु माझ्यासाठी एवढे मोठे व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. मी जो आहे, जसा आहे, जे बोलतो, जे करतो आणि जे जगतो ते सर्व व्यक्त करण्यासाठी एक हक्काची जागा दिली. लहाणपणीचे अनेक मित्र फक्त तुझ्यामुळेच पुन्हा मैत्रीच्या प्रवाहात आलेत. आजवर याच फेसबुकवर मी जस्सान तस्सा व्यक्त होत आलोय. फेसबुकवर येण्याआधी फक्त शे पाचशे दोस्त होते मला; आज ती संख्या हजारोंवर गेली. याचं सारं श्रेय मार्क तुलाच आहे. जर तु फेसबुक काढलंच नसतं तर मी आज या जगाच्या कुठल्यातरी कोपऱ्यात असंच लिहित बसलो असतो, चित्र काढत बसलो असतो, बोलत बसलो असतो; जे जगासमोर यायला अजुन कितीतरी वर्ष लागली असती. सोशल लाईफ मधले माझे मार्क वाढवण्याचे काम मार्क झुकरबर्ग तुच केलेस. या बदल्यात थेट माझ्याकडुन शुन्य रूपयाचा मोबदला घेतलास. तुला आता कशाचीच कमी नाही, तु तुझ्या आयुष्यात जे काय कमवलेस ते सगळे दान करून टाकले आता तुझ्याकडे उरलेत माझ्या सारखे अब्जावधी मित्र जे तुझं त्यांच्या आयुष्यातले योगदान कधीच विसरणार नाहीत. परंतु तु आजवर माझ्यावर केलेल्या उपकारापोटी दोन कृतज्ञतेचे शब्द लिहिणे माझे कर्तव्यच आहे. माझ्या ह्रदयातलं तुझं स्थान जगातल्या सर्व पंतप्रधानांपेक्षाही मोठं आहे. तु जन्मास घातलेल्या या फेसबुक नावाच्या अपत्यावर आम्ही खुप खुप प्रेम करतोय. हे सर्व शब्द जरी माझ्या ह्रदयातुन उतरले असले तरी या मागची भावना प्रत्येक फेसबुकप्रेमीची सारखी आहे. आजवर तु तमाम मानवजातीसाठी केलेल्या कार्याबद्दल तुला मनापासुन धन्यवाद !

लेखक : प्रा.विशाल गरड
दिनांक : ०७ सप्टेंबर २०१७

| पर्यावरणपूरक गणोशोत्सव ©

लाहान-लहान अनाथ आणि दिव्यांग असलेल्या मुलींनी तयार केलेला मातीचा गणपती विकत घेऊन देवाचे खरे रूप घरी आणल्याचा आनंद झालाय. उस्मानाबाद जिल्हयातील आळणी पाटीवर असलेल्या स्वआधार मतिमंद मुलींच्या वसतीगृहास सदिच्छा भेट देऊन; या मुलींनी गेल्या दोन महिण्यांपासुन घेतलेल्या कष्टाचे कौतुक करून बाप्पाची मुर्ती घेतली. ऐकीकडे भव्य दिव्य मुर्त्यांसाठी  लाखो करोडो रूपये खर्च करून देव तयार करण्याचे कारखाने उभारले जात आहेत तर दुसरेकडे पर्यावरणपूरक गणपती निर्माण करण्यासाठी हजारो लाखो हात झटत आहेत. बाजार हा मागणी तसा पुरवठा या सुत्रावर चालत असतो. आजवर प्लास्टर ऑफ पॅरिसच्या मुर्त्यांना आपणच प्रोत्साहन देत आलो म्हणुन लाखो मुर्त्या दरवर्षी पाण्यात टाकण्यास आणि नंतर त्यापासुन होणाऱ्या पाणी प्रदुषणास व मुर्ती विटंबनेस काहीअंशी आपणही जबाबदार आहोत. परंतु आपली श्रद्धा अबाधित ठेऊन पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवाकडे आपण लक्ष देणे हिच आजची गरज आहे.
आपल्या देशात पर्यावरण रक्षणासाठी अनेक संघटना कार्य करत आहेत. त्या सर्वांचे आभार मानावे तितके कमीच आहेत; परंतु त्यांच्यावर फक्त कौतुकाची थाप मारण्यापेक्षा निसर्ग संवर्धनासाठी वैयक्तीयपणे टाकलेले आपले एक कृतीशील पाऊलही या चळवळीला बळकटी देईन. सोलापुर मध्येही ईकोफ्रेन्डली क्लब सारख्या संस्था अशा पर्यावरणपूरक उपक्रमासाठी सदैव नवनवीन उपक्रम राबवत आहेत. अशा संस्थांना सर्वच स्तरातुन पाठबळ मिळायला हवे तेव्हाच आणखीन हात झटण्यासाठी उभे राहतील.
सरतेशेवटी आपण सर्वजन या पृथ्वीवरचे भाडेकरू आहोत. या सृष्टीचे निर्माते आणि मालक आपण मानलेले देव, ईश्वर, अल्लाह, गाॅड हे आहेत. आपल्याच संरक्षणासाठी त्यांनी निसर्ग नावाची शक्ती निर्माण केली आहे. त्या शक्तीचे भान ठेऊनच आपण प्रत्येक उपक्रम राबवायला हवा अन्यथा असे उत्सव साजरे करायला आपल्या पुढच्या पिढ्या मुकतील.

लेखक : प्रा.विशाल गरड
दिनांक : २५ ऑगस्ट २०१७ (गणेश चतुर्थी)

| चुकलेलं वासरू ©

आज काॅलेज सुटल्यावर उक्कडगांवहुन येडशी मार्गे पांगरीला निघालो होतो. गावाकडं पोळ्याची धामधुम सुरू होती. सायंकाळी घरी "चौर चौर चांगभले, पौस आला चांगभले" असं म्हणत घरच्या बैलांची लग्न लावायची उत्सुकता लागली होती. डोक्यात सगळं हेच चालु होतं तेवढ्यात माझ्या काॅलेजहुन येणाऱ्या कच्च्या रस्त्यावर एक वासरू एकटच चालताना दिसलं. मी गाडी थांबवुन आजुबाजुला पाहिलं. गुरांचा कळप दिसेना आणि गुराखीही. मी क्षणात ओळखलं कि हे वासरू वाट चुकलंय. ऐण पोळ्याला आईपासुन दुर झालेलं हे वासरू पाहुन; घरची लग्न लेट का होईना पण या वासराला त्याच्या आईजवळ पोहचवल्याशिवाय घरी नाही जायचं, असं ठरवुन मी त्या वासराजवळ गेलो. गाडीत बसण्याएवढं ते छोटं नसल्याने तो पर्याय बंद झाला. त्याला धरण्याचा प्रयत्न केला तर दुरवर पळत  जायचं, अनोळखी माणसाशी कुणीही असंच वागत असतं त्याला ते तरी कसा अपवाद ठरणार म्हणा.
शेवटी मी बराच वेळ तसाच थांबुन राहिलो, एकटक त्या वासराकडे पाहत राहिलो. नंतर त्याच्या मनात काय आले कुणास ठाऊक पण ते वासरू स्वतःहुन माझ्याजवळ आलं. कदाचित माझ्या डोळ्यात त्याला त्याच्याबद्दलची आत्मियता दिसली असावी आणि तसंही एवढ्या बाबतीत माणसांपेक्षा जनावरं हुशारच असतात. बोलता येत नाही पण डोळ्यातलं प्रेम वाचतात.
वासराला जवळ घेऊन त्याच्या पाठीवर हात फिरवला, वसवंड खाजवली, तशी त्याने शेपटी वर केली. बस्स झाली आमची मैत्री. वासराला तिथेच गाडीजवळ थांबवुन; रस्ता सोडुन साधारणतः एक दिड किलो मिटरची पायपीट केल्यावर एका माळावर मला जनावरांचा कळप आणि गुराखी दिसला. मी मोठ्याने हाक मारून त्या गुराख्याजवळ गेलो आणि सर्व हकिकत सांगितली. संजय नावाच्या त्या गुराख्याला माझ्या मोबाईल मधला फोटो दाखवताच तो आनंदात उत्तरला "आवं ह्येच कि जर्सीचं ख्वांड, हळु-हळु चालत व्हतं; म्या मनलं यिल म्हागुण. पण लई उपकार झालं बघा न्हायतरं हुकलं आसतं बगा ऐण सणासुदीचं"
मी म्हणालो "माझ्या गाडीजवळ उभा करून ठेवलंय चला लवकर" आम्ही दोघेही रोडवर आलो तर गाडीजवळ ते वासरू निवांत बसलं होतं. मालकाला पाहुण ते आनंदीत झालं. मग मी गाडीत बसुन पांगरीकडे आणि ते दोघेजण कळपाकडे निघाले. जाता-जाता त्या वासराने माझ्याकडे वळुन पाहिलेली नजर या जन्मात तरी विसरू शकत नाही. नेमकं कोणत्या विश्वासावर ते माझ्याजवळ आलं आणि मी येईपर्यंत गाडीजवळ थांबलं हाच विचार करत-करत मी घरी पोहोचलो. शेवटी बैल पोळ्या दिवशी एका चुकलेल्या वासराला त्याच्या आईपर्यंत पोहचवल्याचे समाधान लाभले. काहीही म्हणा पण माणसांपेक्षा मुके प्राणीच जास्त प्रेम करतात राव, कारण त्यांना खोटं वागता येतंच नसतं.

लेखक : प्रा.विशाल गरड
दिनांक : २१ ऑगस्ट २०१७ (बैल पोळा)

| लिंबा ©

या फोटोतला एक चेहरा आहे अठ्ठावीस वर्षाचा आणि दुसरा चेहरा आहे नव्वद वर्षाचा परंतु दोन्ही चेहऱ्यात एक साम्य आहे; ते म्हणजे चेहऱ्यावरचा आनंद. एकाला मदत मिळाल्याचा तर दुसऱ्याला मदतीला आल्याचा. होय, काल काॅलेज सुटल्यावर बऱ्याच दिवसांनी माझ्या हिरो होंडावर बार्शीला निघालो होतो. घारी पुरी नंतर येणाऱ्या वळणावरूनच साई मंदीराच्या अलिकडे एक गुलाबी फेटा घातलेला वृद्ध व्यक्ती रोडवरून येणाऱ्या जाणाऱ्या गाडीस्वारांना हात दाखवताना दिसला. शाळकरी मुले आणि वृद्ध व्यक्ती दिसल्या की माझ्या गाडीचा ब्रेक आपोआपच लागतो. मला ते गृहस्त दिसल्यापासुनच त्यांना लिफ्ट द्यायचे पक्के झाले होते. 
त्यांच्या जवळ गाडी थांबवुन मी जेव्हा "बसा आजोबा" म्हणलो तेव्हा ते म्हणले "व्वा रं पठ्ठया, हात न दाखीवता थांबलाच की, आरं गाड्यांला हात दाकवुन कटाळुन गेल्तो, मगापसुन दहा पाच गाड्या गेल्या, तुज्याच शिंदपाकी पोरं व्हती पण नाय थांबली. तवा मनलं आता पोरा ठोराला हातच नगं करायचा". हे बोलता-बोलताच ते आजोबा काठी सावरत गाडीवर बसले. पाठीवर एक थाप टाकली आन् म्हणले "चलं मला कुसळंबला सोड"
गाडी आणि आमच्या गप्पा दोन्ही वेगात सुरू झाल्या आजोबांचे नांव लिंबा गपाट, वय वर्ष ९०, एक मुलगा एक मुलगी, पोरगं पिकअपवर डायवर हाय, मालकीन मरून तिस वर्ष झाली, सुपारीचं सुद्धा व्यसन नाही, शाळा काय ते माहित नाही, दुसऱ्यांच्या शेतात ८० रूपये सालानं काम करून पाच एकर जमिन घेतली, आज नव्वद वर्ष वयातही शेतातली कामे करतात, हातात काठी आली पण चाल तेवढीच हाय, दात, डोळे आन् गुडघे अजुनबी मजबुत हैत, जवानीत असताना ४-४ घागरी रतिबाचं दुध सायकलीवर बार्शीला वाहिलंय, हे सारं मला लिंबा आजोबांनी कुसळंबला येईपर्यंत सांगितलं.
जुन्या माणसांवर झालेला कष्टाचा संस्कार हिच त्यांच्या दिर्घायुष्याची गुरूकिल्ली आहे. ऐशोआराम जिंदगीच्या विळख्यात सापडलेल्या युवापिढीला लिंबा गपाट सारख्या शेतकऱ्याकडुन खुप काही शिकायला मिळतं फक्त आपल्या गाडीच्या रिकाम्या सिटवर त्यांना बसवण्याची दानत ठेवायला हवी. आयुष्य खुप सुंदर आहे आणि अशा व्रतस्थ वाटसरूशी झालेल्या योगायोगाच्या भेटीने ते अजुन समृद्ध बनतं.
तब्बल नव्वद वर्षाच्या अनुभवाचं जिवंत पुस्तक अगदी काही क्षणात मला वाचायला मिळाल्याचा आनंद झाला. सरतेशेवटी एवढंच वाटते की, "वृद्धांच्या चेहऱ्यावरील सुरकुत्या ह्या मरणाकडे होत असलेल्या वाटचालीच्या निशाण्या नसुन त्या अनुभवाच्या वाटा असतात; फक्त त्या शोधण्याची नजर असायला हवी".

लेखक : प्रा.विशाल गरड
दिनांक : १९ ऑगस्ट २०१७

| मोडी लिपी ©

भाषा हे माणसांच्या संवादाचे माध्यम आहे. आपल्या देशातही शेकडो वेगवेगळ्या भाषा बोलल्या जातात परंतु यापैकी मराठी भाषा लिहीण्याची मोडी लिपी खुप जुणी आहे. छत्रपती शिवाजी महाराज मोडी लिपीत स्वाक्षरी करायचे; तत्कालीन बहुतांशी पत्रव्यवहारही याच लिपीत असायचा. म्हणुनच महाराजांची पत्र वगैरे वाचत असताना मला या लिपीची आवड निर्माण झाली. खरंतर तेव्हापासुनच मला सुद्धा हि लिपी लिहायला यावी असे वाटायचे परंतु मोडीची बाराखडी अवघड असल्याने ती शिकायलाही तितकाच वेळ लागला. आज अखेर मी माझे स्वतःचे संपुर्ण नांव या लिपीत लिहु शकल्याने फार समाधान वाटले.
आजच्या आधुनिक काळात भाषेच्या संवर्धनासाठी सर्वच स्तरावरून प्रयत्न होत असताना आपल्या मराठी भाषेची मोडी लिपी मात्र हळु-हळु लोप पावत चालली आहे याची खंत वाटते. भाषेसोबतच तिच्या लिपीचेही संवर्धन होण्यासाठी आपण कोणत्या ना कोणत्या माध्यमातुन ती वापरायला हवी. आपल्या ईतिहासाच्या पाऊलखुणा सांगणारी हि लिपी जोपासणे म्हणजे ईतिहासाचा वारसा पुढे चालवण्यासारखेच आहे.
आज मात्र मोडी लिपी फक्त शिवकालिन पत्र आणि जुने दस्ताऐवज वगैरे एवढ्यापुरतीच शिल्लक उरली आहे. माझे आजोबा अजुनही मोडी लिपीतच स्वाक्षरी करतात; जेव्हा मी त्यांना याविषयी विचारले तेव्हा ते म्हणाले कि "मी चौथीत असताना आम्हाला मोडी शिकवायचे त्यानंतर बंद झालं" याचा अर्थ सतराव्या शतकात रोजच्या व्यवहारात वापरली जाणारी हि लिपी एकोणीसाव्या शतकापर्यंत जगत आली परंतु आता मात्र ती शेवटच्या घटका मोजत आहे. शिकवणारेच शिल्लक नाहीत राहिले तेव्हा शिकणारे तरी कुठुन तयार होतील.
आज रोजच्या व्यवहारात जरी मोडी लिपीचे महत्व राहिले नसले तरी शिवकालिन संदर्भ अभ्यासण्यासाठी मात्र आजही मोडी लिपीचे ज्ञान तितके आवश्यक आहे.

लेखक : प्रा.विशाल गरड
दिनांक : ११ ऑगस्ट २०१७